Povećaj veličinu slova Vrati na prvobitnu veličinu slova Samnji veličinu slova štampaj štampaj
 

Pošalji prijatelju

25. 04. 2014.

Revolucija karanfila!

Na današnji dan, 25. aprila 1974. godine u Portugaliji, u najzapadnijoj državi evropskog kontinenta, izbio je vojni udar kojom je ukinuta do tada najdugovečnija klerikalna i profašistička diktatura na Starom Kontinentu.

Revolucija karanfila!

Tog dana, pobunjena vojska predvođena liberalnim oficirima zbacila je sa vlasti Marsela Kaetana koji je na mestu predsednika portugalske vlade zamenio dugogodišnjeg diktatora Antonija Oliveira Salazara koji je vladao zemljom punih trideset osam godina od 1932. do 1968. godine. Kako mu je oduzeta vlast nakon što je doživeo moždani udar i time bio onesposobljen da upravlja zemljom, između 1968 i 1974. godine Portugalijom je vladao njegov politički naslednik Marsel Kaetano koji je Revolucijom Karanfila zbačen sa vlasti.

Uzroke postojanja gotovo četrodecenijske vladavine vojne hunte u Portugaliji treba pronaći u događajima koje su obeležili vreme nastalo u Evropi nakon okončanja Prvog svetskog rata 1918. godine. U to doba, Portugaliju su potresali masovni radnički protesti i politički nemiri koji su praćeni čestim smenama njenih vlada.

U isto vreme u Portugaliji izbijaju česti državni i vojni udari. Nakon vojnog puča iz 1926. godine, general Oskar Karmon uvodi otvorenu diktaturu u zemlji kada istovremeno postaje i predsednik Republike. Na osnovu svojih ustavnih ovlašćenja on je 1929. godine dao diktatorske kompentencije ministru finansija Antoniju Oliveiri Salazaru da sredi državne finansije u zemlji. Nakon uspešnih sporovedenih reformi u financijskom sektoru zemlje, on je 1932. godine postao predsednik portugalske vlade.

Od tada, njegova vlast se pretvorila u otvorenu profašističku diktaturu kada su u Portugaliji ukinute sve demokratske slobode i zabrnjen rad svim političkim strankama. Na osnovu donetog ustava iz 1933. godine, Portugalija je bila uređena kao fašistička diktatorska korporativna Republika u kojoj je je politički rad bio dozvoljen jedino fašističkoj stranci “Nacionalnom savezu”.

Vladajući po uzorima Adolfa Hitlera i Benita Musolinija, Antonijo Salazar je otvorno podržao u španskom građanskom ratu (1936-1939) fašističkog generala Franciska Franka u njegovoj borbi protiv levo orjentisanih snaga Španske Republike. On je u isto to vreme odobravao i intalijansko-nemačku vojnu intervenciju u Španiji.

Za vreme Drugog svetskog rata, Salazar se držao neutralno kada je istovremeno pomagao i sile Osovine i Saveznike. Nakon okončanja Drugog svetskog rata, Antonije Salazar se približio Sjedinjenim Američkim Državama kada od 1949. godine Portugalija postaje članica Severnoatlanskog pakta. U posleratnom vremnu između 1945. i 1975. godine, Portugalija pod Salzarom sve vreme upravlja svojim ogronim kolonijalnim carstvom u Aziji (Istočnim Timorom, ostvom u Indoneziji, gradom Makao u Kini), u Africi (današnjom Gvinejom Bisau u zapadnoj Africi, Karpverdskim ostrvima na severozapadnim obalama Afrike, Angolom u jugozapadnoj Africi i Mozambikom u jugoistočnoj Africi), čija ukupna teritorija je obuhvatala blizu 2.090.000 kilometara kvadratnih sa brojem od 12, 5 miliona stanovnika.

Nakon što je Antonijo Salazar nakon trideset osam godina uzastopne vladavine doživeo moždani udar 6. septembra 1968. godine, a usled nemogućnosti da dalje upravlja zemljom, na mestu predsednika vlade ga je zamenio Marsel Kaetano, koji je pre imenovanja za premijera bio profesor prava na Univerzitetu u Lisabonu. Za vreme Salazara je bio ministar za kolonije i predsednik Korporativne skupštine.

Međutim, njegov režim nije dugo opstao na vlasti. Ukinut je mirnim putem 25. aprila 1974. godine, kada se pobunjena portugalska vojska stavila na stranu opozije autoritarnog režima u zemlji. Tog dana, u Lisabonu, portugalskoj prestonici, izbile su mirne građanske demonstarcije kada su njeni učsnici vojnicima koji su izašli na njene ulice delili crvene karanfile.

Kako je ubrzo crveni karanfil tog dana, postao politički simbol građanskog protesta upernog protiv diktature Marsela Kaetana, otuda je i drugi naziv za građansku revoluciju od 25. aprila i “Revolucija karanfila”. U događajima toga dana je stardalo četvoro ljudi. Na godišnjicu revolucije od 25. aprila 1975, u Portugaliji su održani prvi slobodni i višestarnački izbori za Nacionalni parlament. Tokom iste godine, portugalska vlada je sve dotadašnje portugalske prekomorske kolonije priznala kao nezavisne i suverene države.

žDanas se 25. april u Portugaliji slavi kao nacionalni praznik.

Istorija-online

Izvor: Pressonline

Tagovi

Nema komentara.

Ostavi komentar

antiRobotImage