Povećaj veličinu slova Vrati na prvobitnu veličinu slova Samnji veličinu slova štampaj štampaj
 

Pošalji prijatelju

09. 05. 2014.

Ne nalazi se kraj pregovora o sporu Atine i Skoplja o imenu Makedonije

U utorak šestog maja, u Nju Jorku, uz posredovnje medijatora Ujedinjenih Nacija, Meju Nimica, ponovo su neuspešno okončani pregovori državnih zvaničnika Republike Grčke i Republike Makedonije o pronalaženju kompomisnog rešenja o upotrebi službenog imena za Makedoniju, nekadašnju najjužniju republiku Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. Iako je 1993, Makedonija primljena u Ujedinjene Nacije, na insistiranje Grčke, kao Bivša Jugoslovenska Republika Makedonija, nju je čak do sada sto trideset zemalja sveta priznalo pod njenim ustavnim imenom Republika Makedonija.

Ne nalazi se kraj pregovora o sporu Atine i Skoplja o imenu Makedonije

Posle raspada nekadanje socijalističke Jugoslavije 1991, nakon što je Makedonija 15. septembra iste postala nezavisna država, njeno ime je postalo predmet međunarodnog spora između vlasti u Skoplju i njenog južnog suseda Republike Grčke. Paradoksalno zvuči, ali već više od dvadeset godina traju pregovori državnih predstavnika vlada u Atini i Skoplju u cilju razrešavanja dvodecenijskog spora o službenoj upotrebi imena Republike Makedonije.

Glavni spor u odnosima grčkih i makedonskih vlada od 1991. do 2014. godine je insistiranje Grčke da makedonska vlada u Skoljpu ne upotrebljava istorijsko ime za naziv svoje države koje pripada istorijskom identitetu grčkog naroda. Po jednodušnim ocenama svih grčkih zvaničnika, istoimeni naziv Makedonije je istorijsko ime grčke regije koja se nalazi na severu Grčke, u Egejskoj Makedoniji. Usled nerešenog spora sa Grčkom, vlada u Atini je upotrebila svoje pravo suspenzivnog veta čime je uskraćeno pravo Makedoniji da postane članica NATO ili da odpočne pregovore o svom članstvu u Evropskoj Uniji.

U čemu je onda suština istorijskog spora između Atine i Skoplja oko upotrebe imena Makedonija? Ima li u tom sporu istorijske logike ili reč o vođenju uskonacionalnih politika koje su razumljive samo Balkancima ali ne i većini ostalih Evropljana? 

Nakon sticanja svoje državne nezavisnosti, makedonski narod je po prvi put u istoriji osnovao svoju samostalnu nacionalnu državu. Po svojoj etničkoj pripadnosti Makedonci su južni Sloveni. Istorijski je dokazano, da je naseljavanje slovenskih plemena u Makedoniji završeno do počeka sedmog veka. U vreme ustanka Samuila (976-1014) protiv vizantijskog carstva, (grčke srednjevekovne države), Samuilo se proglasio bugarskim carem, ali se centar njegove države nije nalazio u Bugarskoj, već u gradu Presi na Prespanskom jezeru u Makedoniji. Kada je Vizantija 1018. godine pokorila Samuilovu državu, Makedonija se nalazila u sastavu Vizantije, Epirske Despotovine, Bugarskog Carstva, Nikejskog Carstva, Kraljevine i potonje Carevine Srbije, da bi posle bitke na Rovinama, 1395. godine, u kojoj je poginuo srpski kralj Marko Mrnjavčević, poslednji stvarni makedonski vladar, Makedonija potpala pod vlast Osmanlijske Turske. 

U vreme turske vladvine Makedonijom, dolazi do razbijanja nacionalne homogenosti makedonskih Slovena. Uz sve to, Makedonski Slovni su u verskom pogledu, bili podvrgnuti jurizdikciji Ohridske arhiepiskpije u kojoj je bilo domniniralo grčko sveštrenstvo i monašstvo što je rezultiralo potiskivanjem upotrebe jezika i pisma makedonskih Slovena. Do sazrevanja nacionalne svesti makedonskog naroda dolazi u devetnaestom veku osnivanjem Unutrašnje Makedonske Revolucionarne Organizacije (VMRO) 1893. godine. On je bio organizator podizanja neuspelog Ilindinskog ustanka 1903. godine, kada su pripadnici VMRO-a propagirali svoj nacionalni cilj stvaranja nezavisne makedonske držve u Pirinskoj, Vardarskoj i Egejskoj Makedoniji. Ekspanzionističke težnje Bugarske, Srbije i Grčke u cilju proširenja svojih državnih teritorija koja bi obuhvatale geografske prostore Makedonije, rezultirale su izbijanju Balkanskih ratova (1912-1913) i podelom Makedonije. Srbiji je pripala Vardarska Makedonija, Bugarskoj Pirinska, a Grčkoj Egejska Makedonija. Nakon završetka Prvog svetskog rata 1918, Varadrska Makedonija, koja se nalzila u sastavu Srbije, ušla je sastav Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca (kasniju Kraljevine Jugoslaviju) u kojoj makedonski narod nije priznat kao ravnopravni narod. Nakon izbijanja Drugog svetskog rata, 1941 godine, najveći deo Makedonije su zaposeli Bugari, dok su Italijani njene zapadne delove prisjedinili “Velikoj Albaniji”. Narodno oslobodilački pokret Makedonaca predvođeni komunistima, izvojevao je 1945. godine pobedu nad fašistima, usled čega je Josip Broz Tito priznao Makedoniju za federativnu republiku socijalističke Jugosloslavije, a Makedonce kao konstitutivni narod. 

Kako su onda nakon Makedonci ušli u spor sa Grcima oko imena Makedonija? 

Uzrok toga treba naći u političkoj ideologiji VMRO-a, i dalje vladajuće nacionalističke partije u Makedoniji. Njen osnovni politički program koji je nastao još krajem devetanaestog veka, a koga su prihvatile i sve političke starnke makedonske levice, propagirao je stvaranje makedonske države na temljima njene “antičke istorije”. VMRO, tokom devedesetih godina prošlog veka, pa sve do danas, propagira besmislenu tezu da današnji slovenski Makedonsci ne potiču od južnih Slovena, već od “antičkih Makedonaca”. Po toj neutemeljenoj interpreatciji istorije, tokom šestog veka, u vreme kada su se južni Sloveni doseili na Balkan i Makedoniju, oni su zatekli “većinski antički makedonski narod”, od koga su “manjinski” južni Sloveni primili svoje ime kada su se oni “makedonizovali”. Od početka devedesetih godina dvadesetog veka, pa sve do danas, zvanični politički krugovi i Skoplju ističu navodno poreklo slovenskih Makedonaca sa Aleksandrom Makedonskim i njegovim ocem Filipm II koji su potekli iz antičke grčke dinastije Agrijada. Tako danas, skopski aerodrom, glavni autoput koji prolazi Skopljem, kao i većina skopskih gradskih trgova, spomenika i ulica poneli su ime Aleksandra Makedonskog i Filipa II čija se istorijske ličnosti vezuju za nacionalni identitet grčkog naroda. 

Otuda potiče i (ne)opravdani strah i nepoverenje državnih zvaničnika u Grčkoj oko korišnjenja imena Makedonija. U više navrata, vlasti u Atini su vladi u Skoplju u biletarnim pregovorima predlagale više predloga da dodaju imenu Makedonije geografsku ili etničku odrednicu za naziv svoje države, poput : “Severna Makedonija”, “Republika Gornja Makedonija”, “Nova Republika Makedonija”, “Republika Makedonija - Skoplje” i od skoro “Slovensko-albanska Makedonija”. Ovaj poslednji predlog grčke vlade je bez svake sumnje besmislen. Svaki put, već dve decenije, makedonska vlada je odbijala svako kompromisno rešenje koje je predlagala grčka strana kako bi se razrešio višegodišnji biletarni spor između sve susedne države. Vidili se kraj konačnom rešenju ovog međudržavnog balkanskog spora?

Izvor : www.istorija-online.com (http://istorija-online.com/post/2467/aktuelnosti---ne-nalazi-se-kraj-pregovora-o-sporu-atine-i-skoplja-o-imenu-makedonije

Tagovi

Nema komentara.

Ostavi komentar

antiRobotImage