Poslednjih godina Trst je ponovo postao grad u koji se dolazi ne samo turistički, već i sa jasnom namerom. Sve češći dolasci građana iz Srbije, biznimena, advokata, lekara… naročito vikendom i tokom praznika, prate i konkretni potezi - kupovina stanova, duži boravci i postepeno vezivanje za grad koji je geografski blizak, infrastrukturno uređen i kulturrno prepoznatljiv. Za mnoge Srbe Trst više nije samo mesto za šoping ili kratki izlet, već prostor svakodnevice u nastajanju. U tom procesu, jedan od najbržih načina da se grad razume jeste - kafa. U Trstu, kafa nije usputna navika. Ona je deo lokalnog identiteta i jasno definisan društveni ritual. Grad je decenijama bio glavna luka za uvoz kafe u Centralnu Evropu, a ta ekonomska činjenica oblikovala je i kulturu ispijanja kafe, koja se razlikuje i od ostatka Italije. Tršćani imaju sopstveni rečnik za vrste kafe, sopstveni tempo i jasna pravila gde se kafa pije stojeći, a gde sedeći. Istorijski kafići u tom smislu nisu samo ugostiteljski objekti, već važna mesta gradskog života. Upravo u tim prostorima formirala se intelektualna i kulturna scena Trsta. Tokom kraja 19. i prve polovine 20. veka, kafići su bili mesta susreta pisaca, novinara, profesora i političkih aktivista. Među stalnim gostima bili su James Joyce, Italo Svevo i Umberto Saba, a razgovori vođeni uz kafu često su imali širi društveni i politički značaj. Na Piazza Tommaseo nalazi se Caffè Tommaseo, najstariji kafić u Trstu, otvoren 1830. godine. Od samog početka bio je mesto okupljanja obrazovanih slojeva grada.
Pored kulturnog značaja, Tommaseo ima i važnu tehničku ulogu u istoriji Trsta: bio je među prvim objektima sa električnim osvetljenjem, a zaslužan je i za popularizaciju sladoleda u gradu. Danas je zaštićen kao istorijsko-umetničko dobro i funkcioniš e kao klasičan gradski kafić, sa naglašenim kontinuitetom između prošlosti i sadašnjosti. Na glavnom gradskom trgu, Piazza Unità d’Italia, smešten je Caffè degli Specchi, otvoren 1839. godine. Poznat je po velikim ogledalima po kojima je dobio ime, ali i po lokaciji koja omogućava direktan pogled na more. Ovaj kafić je dece nijama bio mesto susreta građanske elite, a danas predstavlja jednu od najprepoznatljivijih tačaka Trsta.
Spoljašnja terasa, posebno u toplijem delu godine, funkcioniše kao produžetak trga i deo svakodnevnog gradskog ritma. U Via Battisti nalazi se Caffè San Marco, otvoren 1914. godine. Njegova istorija snažno je povezana sa političkim zbivanjima uoči Prvog ssvetskog rata. Tokom tog perioda kafić je bio poznat kao mesto okupljanja protivnika austrougarske vlasti, a u njegovim prostorijama su štampane i lažne putne isprave.
Danas je San Marco obnovljen i funkcioniše kao kombinacija kafića, knjižare i kulturnog centra, sa redovnim književnim događajima i tribinama. Na Largo della Barriera Vecchia nalazi se Caffè Pirona, kafić koji je najčešće vezivan za boravak Jamesa Joycea u Trstu. Upravo ovde je radio na delu „Uliks“. Pirona je zadržala karakter klasične bečke poslastičarnice i nikada nije težila modernizaciji u estetskom smislu.
Njena vrednost je u kontinuitetu i autentičnosti, zbog čega je i danas nezaobilazna stanica za one koje zanima književna istorija grada. Uz Veliki kanal, u Via Dante Alighieri, nalazi se Caffè Stella Polare. I oovaj kafić bio je deo Joyceove svakodnevice tokom njegovog rada u Trstu. Tokom decenija menjao je izgled, ali je zadržao prepoznatljive elemente srednjoevropskog enterijera.
Tokom Drugog svetskog rata bio je važno mesto okupljanja, dok danas funkcioniše kao klasičan gradski kafić sa jednom od atraktivnijih lokacija u gradu. Za nove stanovnike, nekadašnje luke Austrijso-ugarske imperije, povremene posetioce i one koji Trst tek otkrivaju, ovi kafići predstavljaju dobar orijentir. Oni nisu turistička atrakcija u užem smislu, već funkcionalni delovi grada u kojima se i dalje odvija svakodnevni život. Razumevanje Trsta često počinje upravo za jednim od ovih stolova, uz kratku kafu i pogled na grad koji se, uprkos promenama, i dalje oslanja na svoje stare navike.
